2. POD LUP膭 馃攳 - olej kokosowy





W ostatnich latach olej kokosowy zyska艂 bardzo du偶a popularno艣膰. 艢wiadczy o tym wzrost liczby produkt贸w zawieraj膮cych olej kokosowy (26% - na 2012 r.). R贸wnie偶 wzr贸s艂 eksport oleju kokosowego z Azji o 3,3% rocznie w ci膮gu 5 lat. W 2010 r. wyprodukowano go 3,5 mln ton metrycznych, a najwi臋kszymi producentami s膮 Filipiny, Indonezja i Indie. W USA w 2010 r. jeden mieszkaniec zu偶y艂 艣rednio 1,28 kg oleju kokosowego. Zu偶ycie w Unii Europejskiej zg艂oszono jako 0,6 miliona ton metrycznych, przy podobnym 艣rednim zu偶yciu 1,3 kg na mieszka艅ca rocznie. Nie jest to zadziwiaj膮ce, poniewa偶 dzi艣 media promuj膮 dodawanie oleju kokosowego do wszelakiej 偶ywno艣ci, aby potencjalnie poprawi膰 nasze 偶ycie. Propagowanie go jako produktu zdrowego, przyczyniaj膮cego si臋 do utraty wagi spowodowa艂o gwa艂towny wzrost jego spo偶ycia. Jednak czy naprawd臋 jest taki cudowny? 

Olej kokosowy produkowany jest przez kruszenie kopry wysuszonego ziarna, kt贸re zawiera ok. 60 - 65% oleju. Zazwyczaj produktem handlowym jest rafinowany, bielony i dezodoryzowany albo dziewiczy (nierafinowany) olej kokosowy. Olej z natury ma s艂odkawy posmak orzecha kokosowego. G艂贸wnym kwasem t艂uszczowym w oleju kokosowym jest kwas laurynowy  (40-45%). Kwas laurynowy klasyfikowany jest jako 艣rednio lub d艂ugo艂a艅cuchowy kwas t艂uszczowy. Pod wzgl臋dem trawienia i metabolizmu zachowuje si臋 jednak bardziej jako d艂ugo艂a艅cuchowy kwas t艂uszczowy, poniewa偶 jego wi臋kszo艣膰 (70% -75%) jest wch艂aniana przez chylomikrony. Tr贸jglicerydy, kt贸re zawieraj膮 w艂a艣nie kwas laurynowy, maj膮 wy偶sz膮 mas臋 cz膮steczkow膮 oraz s膮 metabolizowane inaczej ni偶 tr贸jglicerydy o ni偶szej masie cz膮steczkowej. Ni偶sza masa cz膮steczkowa 艣rednio艂a艅cuchowych trigliceryd贸w u艂atwia dzia艂anie lipazy trzustkowej. W zwi膮zku z tym triglicerydy o 艣redniej d艂ugo艣ci 艂a艅cucha ulegaj膮 hydrolizie szybciej i pe艂niej ni偶 triglicerydy o d艂u偶szym 艂a艅cuchu. Niedopuszczalne jest zatem uznanie oleju kokosowego za zawieraj膮cy g艂贸wnie 艣rednio艂a艅cuchowe kwasy t艂uszczowe lub przewa偶nie 艣rednio艂a艅cuchowe tr贸jglicerydy. Tak wi臋c dowod贸w na triglicerydy o 艣redniej d艂ugo艣ci 艂a艅cucha nie mo偶na ekstrapolowa膰 na olej kokosowy.


Sk艂ad oleju kokosowego:


Kwasy t艂uszczowe% udzia艂 w oleju kokosowym
Laurynowy C1242-54
Mirystynowy C1415-21
Palmitynowy C168-12
Kaprylowy C8do 8
Kaprynowy C10do 6
Stearynowy C182-5
Oleinowy C18:15-9
Linolowy C18:2 1
Linolenowy C18:3 0

Olej kokosowy a ryzyko sercowo-naczyniowe

W dotychczasowych badaniach Coxa wykazano, 偶e olej kokosowy nie podnosi poziomu cholesterolu ca艂kowitego oraz frakcji LDL w tym samym stopniu co mas艂o, natomiast zwi臋ksza on obie frakcje bardziej ni偶 inne oleje ro艣linne nienasycone cis. W przeprowadzonych badaniach por贸wnuj膮cych olej kokosowy z olejami zawieraj膮cymi t艂uszcz nienasycony cis, tak偶e udokumentowano znacznie wy偶szy poziom cholesterolu ca艂kowitego oraz cholesterolu lipoprotein o du偶ej g臋sto艣ci. Og贸lnie rzecz bior膮c, dotychczasowe dowody sugeruj膮, 偶e zast膮pienie oleju kokosowego cis nienasyconymi t艂uszczami zmniejszy艂oby ryzyko CVD. Jak na razie nie ma dowod贸w, 偶e olej kokosowy r贸偶ni si臋 od innych t艂uszcz贸w nasyconych pod wzgl臋dem jego wp艂ywu na lipidy krwi i lipoproteiny. Jednak w 2017 roku przeprowadzono badania, gdzie podawano wybranej grupie badanych 2g oleju kokosowego w kapsu艂ce a drugiej grupie placebo. Wyniki nie wykaza艂y istotnej zmiany st臋偶enia ca艂kowitego cholesterolu w cholesterolu HDL u os贸b przyjmuj膮cych 2 g oleju kokosowego dziennie przez 8 tygodni. Parametry lipid贸w we krwi, w tym cholesterol ca艂kowity, cholesterol LDL, cholesterol HDL i triglicerydy, nie uleg艂y istotnej zmianie w obu kierunkach, zar贸wno w grupie oleju kokosowego, jak i grupy placebo. Wydaje si臋, 偶e olej kokosowy nie zwi臋ksza poziomu cholesterolu HDL w dawce 2 g / dob臋.

Olej kokosowy a utrata wagi

Prawdopodobnie olej kokosowy ma wspomaga膰 utrat臋 wagi poprzez po艂膮czenie zwi臋kszonego zu偶ycia energii i syto艣ci wywo艂anej przez MCT (MCT-to triglicerydy z ma艂膮 mas膮 cz膮steczkow膮).  Obecno艣膰 MCT pozwala na szybsz膮 i ca艂kowit膮 hydroliz臋 oraz zaabsorbowanie podczas obni偶enia st臋偶enia enzym贸w trzustkowych i soli 偶贸艂ciowych w 艣wietle jelita. MCT omijaj膮 tkanki obwodowe, w tym tkank臋 t艂uszczow膮, co sprawia, 偶e ​​s膮 mniej podatne na osadzanie si臋 w tkance t艂uszczowej. I tutaj musz臋 podkre艣li膰, 偶e MCT a olej kokosowy to nie to samo! Kwas laurynowy w oleju kokosowym stanowi ok. 50% ca艂kowitej ilo艣ci t艂uszczu i teraz poruszane s膮 debaty czy kwas laurynowy to MCT, czy nie? To bardzo wa偶ny aspekt, bo to mog艂oby oznacza膰, 偶e w sumie tylko ~ 23,16% oleju kokosowego zawiera MCT, kt贸ry jest wch艂aniany i metabolizowany w taki sam spos贸b jak czysty olej MCT. Do roku 2017 nie uda艂o si臋 ustali膰 wp艂ywu oleje kokosowego na utrat臋 wagi. Brakuje bada艅 por贸wnuj膮cych olej kokosowy versus MCT a utrata wagi.  Konieczne s膮 dalsze prace w tym obszarze, aby potwierdzi膰 te wst臋pne obliczenia; jednak wskazania sugeruj膮, 偶e stosowanie oleju kokosowego jako praktycznego 艣rodka zwi臋kszaj膮cego uczucie syto艣ci nie jest wiarygodne. Dost臋pne badania dotycz膮ce stosowania oleju kokosowego w odniesieniu do syto艣ci i wydatku energetycznego s膮 ograniczone, a w szczeg贸lno艣ci nie przeprowadzono d艂ugoterminowych bada艅 klinicznych oceniaj膮cych wp艂yw na utrat臋 masy cia艂a. Bior膮c pod uwag臋 zar贸wno rozg艂os, jak i zwi臋kszone spo偶ycie oleju kokosowego, konieczne s膮 dalsze badania w tej dziedzinie. Jak na razie  badania pokazuje, 偶e nie mo偶na og艂asza膰, 偶e olej kokosowy ma podobny wp艂yw jak olej MCT na spo偶ycie pokarmu i uczucie syto艣ci.

Olej kokosowy = antybiotyk?

W dzisiejszych czasach pojawia si臋 globalny problem zwi膮zany z oporno艣ci膮 bakterii na dost臋pne antybiotyki. Tylko w ostatniej dekadzie nast膮pi艂 du偶y wzrost bakteryjnych patogen贸w wykazuj膮cych oporno艣膰 wielolekow膮 na 艣rodki przeciwbakteryjne. W zwi膮zku z tym naukowcy poszukuj膮 nowych, alternatywnych metod leczenia. Do tej grupy, potencjalnych naturalnych antybiotyk贸w zalicza si臋 olej kokosowy, mi贸d i cynamon. Skupiaj膮c si臋 tutaj na oleju kokosowym, wykazano, 偶e 艣rednio艂a艅cuchowe kwasy t艂uszczowe znajduj膮ce si臋 w oleju, zw艂aszcza kwas laurynowy i jego pochodne (monolauryna), a tak偶e kwas kaprynowy i kwas kaprylowy wykazuj膮 dzia艂anie antybakteryjne. Jak na razie olej kokosowy by艂 wykorzystywany jako 艣rodek przeciwdrobnoustrojowy w leczeniu zaka偶e艅 sk贸ry. W 2017 r. przeprowadzono badania, gdzie testowano te trzy potencjalne, alternatywne antybiotyki. Przeprowadzono je na bakteriach G+ i G- znajduj膮cych si臋 w jamie ustnej. Olej kokosowy a w zasadzie tylko zawarty z nim kwas laurynowy mo偶e by膰 skutecznym antybiotykiem. Podkre艣lam tutaj s艂owo mo偶e, poniewa偶 bada艅 jest za ma艂o, aby m贸c wyci膮gn膮膰 wniosek, 偶e olej kokosowy jest antybiotykiem. Wyniki mog膮 okaza膰 si臋 krytyczne, je艣li we藕miemy pod uwag臋, chocia偶by zaka偶enia zagra偶aj膮ce 偶yciu.


Olej kokosowy a choroba Alzheimera

Choroba Alzheimera jest post臋puj膮c膮 chorob膮 neurodegeneracyjn膮. Co to znaczy? AD (choroba Alzheimera) charakteryzuje si臋 splotami neurofibrylarnymi (NFT) i odk艂adaniem si臋 beta amyloidu (A尾) w blaszkach w m贸zgu, kt贸re mog膮 bezpo艣rednio lub po艣rednio wp艂ywa膰 na synapsy i prze偶ycie neuron贸w z wynikaj膮cymi z tego zmianami w zachowaniu i poznaniu. Obecnie nie ma lekarstwa na Alzheimera pomimo intensywnych bada艅 nad mo偶liwymi interwencjami terapeutycznymi. AD ma zwi膮zek z innymi stanami, kt贸re cz臋sto mog膮 by膰 modyfikowane przez interwencje dietetyczne i styl 偶ycia. Postuluje si臋, 偶e olej kokosowy mo偶e wykazywa膰 potencjalnie korzystny wp艂yw na zmniejszanie deficyt贸w poznawczych podczas choroby. Jak na razie przeprowadzano badania in vitro, gdzie zauwa偶ono pozytywny wp艂yw oleju kokosowego na prze偶ycie neuron贸w korowych, dodatkowo 艂agodzi on zachodz膮ce zmiany.

Sytuacja z Polsce

Wed艂ug Instytutu 呕ywno艣ci i 呕ywienia jednym z g艂贸wnych czynnik贸w odpowiadaj膮cych za wyd艂u偶enie 艣redniej d艂ugo艣ci 偶ycia w Polsce jest zmiana nawyk贸w 偶ywieniowych na lepsze, mi臋dzy innymi zwi臋kszy艂a si臋 ilo艣膰 spo偶ywanych t艂uszcz贸w ro艣linnych w stosunku do t艂uszcz贸w zwierz臋cych. Zalecenia i fakty I呕I呕 na temat spo偶ywania t艂uszcz贸w:


  • T艂uszcz pokarmowy jest nie tylko 藕r贸d艂em energii i niezb臋dnych nienasyconych kwas贸w t艂uszczowych (materia艂u budulcowego do struktur kom贸rkowych), ale te偶 jest substancj膮 niezb臋dn膮 do wch艂aniania witamin rozpuszczalnych w t艂uszczu (A, D, E, K).
  • Zakres minimalnego i maksymalnego udzia艂u energii z t艂uszczu w diecie os贸b doros艂ych powinien wynosi膰 od 20 proc. do 35 proc.
  • Ze wzgl臋du na prewencj臋 chor贸b uk艂adu kr膮偶enia spo偶ycie nasyconych kwas贸w t艂uszczowych powinno by膰 tak niskie, jak to tylko mo偶liwe, przy za艂o偶eniu, 偶e dieta ma odpowiedni膮 warto艣膰 od偶ywcz膮. Podobne zalecenie przyj臋to dla izomer贸w trans nienasyconych kwas贸w t艂uszczowych, kt贸re wyst臋puj膮 m.in. w daniach typu fast food, s艂odyczach i produktach sma偶onych).
  • Codzienna dieta powinna dostarcza膰 wielonienasycone kwasy t艂uszczowe z rodziny n-6 i n-3 (znane powszechnie jako kwasy omega-3/-6), zw艂aszcza d艂ugo艂a艅cuchowe kwasy t艂uszczowe eikozapentaenowy-EPA i dokozaheksaenowy-DHA.

T艁USZCZ / 殴R脫D艁O T艁USZCZU 
(+) ZALECANE, (-) NIEZALECANE, (+/-)*
Olej rzepakowy
+
Olej lniany
+
Oliwa z oliwek
+
Olej palmowy
-
Olej kokosowy
-
Olej s艂onecznikowy
+/-
Olej sojowy
+/-
Mas艂o
+/-
Margaryna mi臋kka
+
Margaryna twarda
-
艢mietana
+/-
Jaja
+/- **
Ser 偶贸艂ty
+/-
Mi臋so
+/-
T艂uste ryby
+
Tran
+
Orzechy
+



Jak zauwa偶yli艣cie, prowadzone badania nie potwierdzaj膮, ale i te偶 nie neguj膮 pozytywnego wp艂ywu oleju kokosowego na zdrowie. W ka偶dym z artyku艂贸w, kt贸re opracowa艂am, sugeruj膮 potrzeb臋 dalszych bada艅. Bada艅 d艂ugoterminowych oraz na wi臋kszej grupie badanych. Dlatego uwa偶am, 偶e og艂aszanie oleju kokosowego jako cudownego produktu jest nieadekwatne. I jeszcze jedna wskaz贸wka jak powinno si臋 korzysta膰 z oleju kokosowego. Olej kokosowy jest bardzo odporny na utlenianie i polimeryzacj臋. W zwi膮zku z tym jest odporny na gotowanie. Nadaj臋 si臋 on do jednorazowego, p艂ytkiego sma偶enia, chocia偶 nie zaleca si臋 go do ci膮g艂ego sma偶enia w g艂臋bokim t艂uszczu ze wzgl臋du na jego nisk膮 temperatur臋 dymienia, co mo偶e prowadzi膰 do wytwarzania substancji potencjalnie rakotw贸rczych po przegrzaniu.

Je艣li kto艣 ma pomys艂 albo chce wzi膮膰 pod lup臋 inny konkretny produkt, to sugerujcie w komentarzach. B臋d臋 szuka膰 i b臋d臋 docieka膰 prawdy w publikacjach naukowc贸w. Lista ju偶 jest d艂uga. 馃榾


Bibliografia:

1.Coconut oil consumption and cardiovascular risk factors in humans. Laurence Eyres, Michael F. Eyres, Alexandra Chisholm, Rachel C. Brown. 2016. Nutrition Reviews. Pages 267–280
2.Effect of a Coconut Oil Supplement (2g/d) on Total Cholesterol to HDL Cholesterol Ratio in Healthy Adults. Shedden, Rachel. 2017. Arizona State University. ProQuest Dissertations Publishing. 3.They say coconut oil can aid weight loss, but can it really?. ME Clegg. 2017. European Journal of Clinical Nutrition. Macmillan Publishers Limited, part of Springer Nature. 1139–1143.
4.The effect of coconut oil and MCT on satiety and food intak. T. Maher, R. Kinsella and M.E. Clegg. 2017. Functional Food Centre, Department of Sport and Health Sciences, Oxford Brookes University, Gipsy Lane, Oxford. Proceedings of the Nutrition Society. 
5.Comparing the E ectiveness of Alternative and Prescription Antibiotics Against Gram-Positive Bacteria. Rachel Jenkins, Roan Dickenson, Sam Turnbull, Marcela Torres. 2017. Lesley University. College of Liberal Arts and Sciences (CLAS) 
6.Coconut oil protects cortical neurons from amyloid beta toxicity by enhancing signaling of cell survival pathways. F.Nafar, J.P.Clarke, K.M.Mearow. 2017. Division of BioMedical Sciences, Faculty of Medicine Memorial University of Newfoundland. Neurochemistry International.
7.http://www.izz.waw.pl/pl/strona-gowna/3-aktualnoci/aktualnoci/544-zapraszamy-na-konferencje-o-roli-tluszczow-w-zywieniu-czlowieka






27 komentarzy:

  1. Ja to od pocz膮tku czu艂am, 偶e to kolejna moda 偶ywieniowa. Wypr贸bowa艂am, 艣rednio sie z nim polubi艂am, wr贸ci艂am do polskich produkt贸w.

    OdpowiedzUsu艅
    Odpowiedzi
    1. Niestety zapomniano o klasycznym bardzo zdrowym oleju rzepakowym. Przede wszystkim jest to produkt polski. Rzucamy si臋 na mod臋. Ja przyznam z艂apa艂am tego bakcyla, ale co艣 mi nie pasowa艂o w nim.

      Usu艅
  2. Ale obszernie wszystko opisa艂a艣 :) Kompendium wiedzy o oleju kokosowym, naprawd臋. Osobi艣cie jednak偶e nie u偶ywam.

    OdpowiedzUsu艅
    Odpowiedzi
    1. I tak troszk臋 to skr贸ci艂am :D Wydaj臋 mi si臋, 偶e temat t艂uszcz贸w jest bardzo trudny. Dlatego poci膮gn臋 go w kolejnym wpisie. Oczywi艣cie w roli g艂贸wnej inny produkt. :D

      Usu艅
  3. Ja u偶ywam oleju kokosowego tylko do sma偶enia nale艣nik贸w ;p

    OdpowiedzUsu艅
  4. O tyle si臋 s艂yszy jaki ten olej nie jest wspania艂y i dobry, a jak wszystko szkodzi! 艢wietny pomys艂 na post.

    OdpowiedzUsu艅
    Odpowiedzi
    1. W takim razie zapraszam do 艣ledzenia kolejnych wpis贸w z cyklu: Pod Lup膮. :D

      Usu艅
  5. Ja ju偶 od kilku lat u偶ywam oleju kokosowego i jestem z niego bardzo zadowolona :)

    OdpowiedzUsu艅
  6. Czy jestem ostatnia kt贸ra nie mia艂a z nim jeszcze styczno艣ci ? :)

    OdpowiedzUsu艅
  7. Oleju kokosowego nie u偶ywam do gotowania, jedynie czasem na w艂osy :)
    M贸j blog-klik

    OdpowiedzUsu艅
    Odpowiedzi
    1. Aspekt kosmetyczny by艂by r贸wnie ciekawy. :D Dobry pomy艂 na wpis dla osoby prowadz膮cej bloga o takiej tematyce.
      Pozdrawiam

      Usu艅
  8. ja u偶ywam go jak i do gotowania jak i do w艂os贸w, ma cudowne w艂a艣ciwo艣ci :)

    OdpowiedzUsu艅
    Odpowiedzi
    1. Ciekawi mnie teraz aspekt kosmetyczny. Mo偶e kto艣 o kosmetycznej tematyce bloga zrobi taki wpis. By艂oby to bardzo ciekawe. :D

      Usu艅
  9. Ja kiedy艣 dodawa艂am olej kokosowy do owsianki, ale znudzi艂 mi si臋 szybko.

    OdpowiedzUsu艅
  10. Bardzo dobry artyku艂! :) Sporo nowych rzeczy si臋 dowiedzia艂y艣my. Musimy kupi膰 sobie taki olej kokosowy!

    OdpowiedzUsu艅
  11. Odpowiedzi
    1. Dzi臋kuj臋 bardzo!
      Zapraszam do 艣ledzenia cyklu: Pod Lup膮 ! :D
      Pozdrawiam

      Usu艅
  12. Jako艣 nigdy nie mia艂am stycznosci z tym olejem, chod藕 m贸j ch艂opak czasem na nim sma偶y:)

    OdpowiedzUsu艅
  13. Kupi艂am raz jako艣 sza艂u nie by艂o, wol臋 nasze oleje lniany czy rzepakowy. Nie rozumiem czasem zachwytu nad czym艣 co przychodzi z zachodu,a mamy swoje 艣wietne produkty.

    OdpowiedzUsu艅
    Odpowiedzi
    1. Zdecydowanie si臋 z Tob膮 zgadzam. Nie doceniamy naszych produkt贸w, np. w艂a艣nie olej rzepakowy.

      Usu艅
  14. W argumentacji za i przeciw odno艣nie oleju kokosowego mo偶na si臋 pogubi膰. Ja sama ch臋tnie go stosuje do cel贸w kosmetycznych :)

    OdpowiedzUsu艅
  15. Swietnie napisany post, bardzo ciekawie

    OdpowiedzUsu艅
  16. bardzo ciekawie lubi臋 kokosy

    OdpowiedzUsu艅
  17. U偶ywam oleju kokosowego do sma偶enia. Opinie s膮 r贸偶ne. Do sa艂atek u偶ywam rzepakowego. Wszystko zale偶y od tego, co dany olej ma w sobie. Poza tym ma znaczenie, czy jest rafinowany, czy nie.

    OdpowiedzUsu艅
  18. A ja oleju kokosowego u偶ywam do w艂os贸w :D

    OdpowiedzUsu艅
  19. Bardzo ciekawy post. U nas w szkole ucz膮, 偶e na urod臋 jest jak najbardziej ok. np na w艂osy, ale do jedzenia ju偶 niekoniecznie jest taki zdrowy..

    OdpowiedzUsu艅
  20. Nie uleg艂am modzie na stosowanie oleju kokosowego, zupe艂nie mi jako艣 nie spasowa艂.

    OdpowiedzUsu艅

COPYRIGHTS

Wszystkie fotografie i teksty s膮 mojego autorstwa.

Prosz臋 nie kopiuj, ani nie u偶ywaj zdj臋膰 i tekst贸w bez uprzedniego

skontaktowania si臋 ze mn膮, uzyskania zgody i podania 藕r贸d艂a linkuj膮cego do mojej

strony.

instagram